Mưu sinh trên sông Hồng

Những ngày này, người dân ở thôn Phù Sa, xã Hoàng Hanh (thành phố Hưng Yên) chuẩn bị dụng cụ để đánh bắt cá trên sông Hồng. Với người dân nơi đây, cá, tôm trên sông Hồng như món quà mà thiên nhiên ưu ái ban tặng, giúp họ có thêm thu nhập trong những tháng giáp hạt. 
"Xóm chài" nhộn nhịp vào mùa khai thác cá
Trên chiếc thuyền nhỏ, ông Đặng Văn Noãn, 70 tuổi, là một trong những “lão ngư” trong nghề chài lưới tâm sự: “Với chúng tôi nghề chài lưới không biết có từ bao giờ, chỉ biết rằng từ nhỏ tôi đã theo gia đình lên thuyền thả lưới, giăng câu bắt cá. Quanh năm gắn bó với sông nước, thu nhập chính của gia đình trông vào thời điểm mùa cá mòi, từ giữa tháng Giêng đến tháng 4 âm lịch. Sau hơn 3 tháng đánh bắt cá mòi, thời gian còn lại, lênh đênh đánh bắt các loại thủy sản khác. Làm nghề này cần có sức khỏe, can đảm và sự khéo léo...”
 
Có dịp theo chân, lên thuyền ra sông đánh bắt cá mòi cùng với ngư dân Nguyễn Văn Dân, người đã có hơn 20 năm trong nghề đánh bắt cá, chúng tôi mới phần nào hiểu được sự vất vả, chịu thương, chịu khó của ngư dân nơi đây.
 
Công việc thả lưới trên sông, đòi hỏi phải có sự khéo léo từ công đoạn chọn địa điểm thả lưới, cách đặt lưới làm sao để những tay lưới căng đều, để có thể đánh bắt được nhiều tôm cá. Và từ lâu, nghề chài lưới đã trở thành nghề “cha truyền con nối” của  nhiều hộ dân sống hai bên bờ sông Hồng.
 
Việc khai thác cá mòi ở vùng này thực ra không đơn giản như đánh bắt các loài cá khác, vì những điểm khác biệt của chúng. Ban ngày cá mòi thường sống ở độ sâu 3- 6 mét, ban đêm, chúng bơi ở độ sâu khoảng 1- 2 mét. Chính vì thế, những người đánh cá mòi thường đi đánh cá vào ban đêm. Để lưới không trôi đi và ít phải “chạy” tàu bè qua lại, phải chọn chỗ nước “lững”, tức là đoạn sông nước không chảy xiết, không sâu quá. 
 
Ông Trần Văn Hoạt, năm nay 65 tuổi, từng gắn bó với sông nước nhiều năm chia sẻ: “Hầu hết thời gian tôi sống trên thuyền, sáng dậy dùng nước sông sinh hoạt, bữa cơm hôm mỳ gói, hôm nhờ người cắm cơm trê bờ, cuộc sống mưu sinh vất vả nhưng cứ xa “con nước”, xa mùi tanh của cá thì nhớ”. Lênh đênh quanh năm ngày tháng, những lúc đau ốm, sinh hoạt thường ngày lại nhờ vào anh em ngư dân trên sông. Khi trời trái gió, lượng cá đánh bắt được rất ít, cả ngày chỉ ngồi nghêu ngao câu hát, cả hội thuyền chài cũng vẫn vui vẻ, bởi lộc trời đâu phải lúc nào cũng có.
 
Xuôi dòng sông Hồng, chúng tôi có mặt từ sáng sớm tại xã Đức Hợp (Kim Động), nơi có nhiều hộ dân của thôn Đông Khu làm nghề chài lưới trên sông Hồng. Hiện tại, thôn có khoảng hơn 30 thuyền với gần 100 lao động ngày đêm bám sông mưu sinh. Nghề đánh bắt cá của các hộ chài lưới nơi đây diễn ra quanh năm, nhưng sôi động nhất là thời điểm từ tháng Giêng đến hết tháng 4 (âm lịch), khi cá mòi về nhiều. 
 
Gặp gỡ ngư dân Bùi Văn Thoái với hơn 20 năm làm nghề chài lưới khi anh đang gỡ từng con cá, anh chia sẻ: “Nghề chài lưới gắn bó với tôi từ nhỏ, từ đời cha, đời con và giờ đến đời cháu. Tuy nghề này vất vả, lênh đênh sông nước ngày đêm nhưng không bỏ được, như ăn sâu vào máu thịt vậy. Chúng tôi đánh bắt quanh năm, mùa nào thì loại cá đó, nhưng mùa cá mòi thì sôi động nhất và thu nhập cũng cao nhất”. Trên một “cánh” sông Hồng, các hộ đánh bắt cá sử dụng thuyền nan loại to hoặc thuyền tôn, chèo tay hoặc đạp bằng chân, thời gian đánh bắt kéo dài và theo ca nhất định. Không tranh giành lượt thả lưới, các hộ thường chia làm hai ca, ca đêm người dân xuống thuyền từ chiều, đi tới sáng. Ca sáng thì đi lúc 3 giờ sáng tới trưa hoặc tới đầu giờ chiều. Mỗi thuyền thả lưới theo lượt đã định. Mỗi một ngày đêm giăng lưới, một thuyền của ngư dân thôn Đông Khu trung bình thu về khoảng 10 kg cá các loại. 
 
Với những ngư dân sinh sống ven sông Hồng, nghề chài lưới được xem là cứu cánh giúp người dân có thêm thu nhập ổn định cuộc sống. Và với họ, dòng sông đã ưu ái ban tặng “lộc trời”, giúp cuộc sống mưu sinh bớt gánh nặng. 
 
Nguyễn Nhân
 
 
;