Xuất khẩu lao động

Những năm qua, xuất khẩu lao động (XKLĐ) luôn được xác định là kênh giải quyết việc làm, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực hiệu quả. Tuy nhiên, XKLĐ cần có giải pháp căn cơ để bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động (NLĐ), lợi ích doanh nghiệp và bảo đảm thực hiện tốt hơn vai trò quản lý nhà nước của các cơ quan chức năng đối với hoạt động này. 
B
Người lao động đăng ký thi tiếng Hàn để đi XKLĐ
Anh Trần Trung Kiên, ở thị trấn Trần Cao (Phù Cừ) sau nhiều năm làm nghề mộc dân dụng, nhưng thu nhập vẫn bấp bênh do sản phẩm của anh làm ra không đủ sức cạnh tranh với đồ gỗ công nghiệp. Năm 2016, anh quyết định đi XKLĐ. Mới hơn 1 năm làm việc tại Nhật Bản, tiền lương anh tiết kiệm được đã đủ bù chi phí và bắt đầu tích lũy. Anh cho biết: Tại Nhật Bản, anh làm công nhân lắp ráp giàn giáo cho các công trình xây dựng. Do ở Nhật Bản, hầu hết phần việc nặng nhọc đều do máy móc đảm nhiệm nên công việc của anh không quá vất vả; thu nhập trung bình khoảng 25 triệu đồng/tháng, trừ chi phí cũng tiết kiệm khoảng 20 triệu đồng/tháng.
 
Còn ông Dương Đình Tùy, ở xã Trung Hòa (Yên Mỹ) sau hơn 20 năm làm việc tại Cộng hòa Séc, đã thành lập doanh nghiệp chuyên phân phối đồ gia dụng tại thủ đô Praha. Không chỉ phát triển kinh tế gia đình, ông Tùy còn giúp nhiều người cùng quê sang Cộng hòa Séc làm giàu. Hiện ông Tùy là Chủ tịch Hội đồng hương Hưng Yên tại Cộng hòa Séc. Tại nước bạn, ông Tùy  luôn vận động bà con đoàn kết, có nhiều việc làm thiết thực đóng góp cho sự phát triển của quê hương như: Quyên góp hỗ trợ xây dựng 12 nhà đại đoàn kết, tặng 30 suất học bổng cho học sinh nghèo vượt khó và ủng hộ các loại quỹ phúc lợi... Bản thân ông và gia đình cũng đóng góp hàng trăm triệu đồng xây dựng thiết chế văn hóa, cơ sở hạ tầng tại quê hương. 
 
Theo thống kê của Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, từ năm 2010 đến nay, toàn tỉnh có trên 22,76 nghìn người đi làm việc có thời hạn ở nước ngoài, tập trung chủ yếu tại một số thị trường: Nhật Bản, Hàn Quốc, Nga... Riêng trong năm 2017, toàn tỉnh xuất khẩu 3,2 nghìn lao động... Ngành nghề chủ yếu là: May mặc, xây dựng, điều dưỡng, nông nghiệp, giúp việc gia đình. Ước tính, trung bình thu nhập mỗi NLĐ làm việc tại nước ngoài đạt từ 15 đến 30 triệu đồng/người/tháng. Nguồn ngoại tệ “chảy” về Việt Nam thông qua những người đi XKLĐ khoảng 150 triệu USD/năm. Qua kênh XKLĐ, người dân đã đóng góp tích cực cho sự đổi thay của quê hương.
 
Tuy nhiên, bên cạnh mặt tích cực về giải quyết việc làm, phát triển kinh tế thì XKLĐ cũng tiềm ẩn không ít rủi ro. Chị Nguyễn Thúy Đào, thành viên BCH Hội đồng hương Hưng Yên tại Nga kể cho chúng tôi nghe những rủi ro, những câu chuyện thương tâm mà người dân đi làm việc tại nước ngoài qua lực lượng môi giới. NLĐ không tìm hiểu kỹ đã vay mượn tiền trả cho môi giới để được đến "miền đất hứa". Nhưng tiền mất, việc làm không có, thậm chí chẳng có giấy tờ hợp pháp để về nước. 
 
Tại một cuộc họp giao ban công tác lao động, người có công và xã hội tỉnh mới đây, ông Lương Văn Thế, Phó Giám đốc Sở Lao động - Thương binh và Xã hội cho biết: Công tác quản lý nhà nước về XKLĐ trên địa bàn tỉnh còn bất cập, thiếu đồng bộ. Một số địa phương chưa thật sự quan tâm đúng mức đến công tác XKLĐ. Từ năm 2010 đến nay có 49 doanh nghiệp XKLĐ hoạt động trên địa bàn, nhưng chỉ có 4 doanh nghiệp đặt trụ sở chính tại Hưng Yên. Không ít doanh nghiệp thành lập văn phòng đại diện, sử dụng mạng lưới môi giới khá phức tạp. Ở thôn, xã nào cũng có đối tượng đến làm môi giới XKLĐ; NLĐ với tầm hiểu biết hạn chế sẽ khó để biết mình được tuyển dụng bởi doanh nghiệp chân chính hay qua môi giới. Rủi ro với NLĐ khi XKLĐ qua môi giới sẽ không chỉ là bị đội chi phí mà còn là không có sự bảo đảm quyền lợi, an toàn tính mạng khi họ sinh sống ở nước bạn. Nhiều doanh nghiệp XKLĐ được giới thiệu về địa phương tuyên truyền, tuyển chọn lao động đi làm việc ở nước ngoài chưa chấp hành các quy định về thông tin, báo cáo hoạt động. Trình độ tay nghề, ngoại ngữ của NLĐ còn thấp, nhưng mong muốn được làm việc ở những thị trường có trình độ lao động cao, thu nhập tốt là cơ hội để "cò mồi" lợi dụng. 
 
Năm 2018, tỉnh ta xác định là "Năm xuất khẩu lao động" với mục tiêu đưa 3,4 nghìn người đi làm việc có thời hạn tại nước ngoài. Ông Nguyễn Văn Dũng, Trưởng phòng Việc làm, An toàn lao động (Sở Lao động - Thương binh và Xã hội) cho rằng: Cần đổi mới quan điểm về vai trò của XKLĐ đối với phát triển kinh tế, phải coi XKLĐ không chỉ là mưu sinh, tìm việc làm mà phải coi mỗi người là một cầu nối đưa trình độ sản xuất tiên tiến về nước. Để làm được điều này, bên cạnh vai trò cơ quan nhà nước tìm kiếm thị trường XKLĐ, thì trách nhiệm của các sở, ngành, tổ chức chính trị - xã hội tích cực vào cuộc tuyên truyền. Thúc đẩy công tác đào tạo nghề, đào tạo ngoại ngữ, tạo ra nguồn lao động có chất lượng cao. Tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức về XKLĐ cho người dân... Trước khi NLĐ xuất cảnh, cần khơi dậy trong họ lòng tự hào, tự tôn dân tộc; làm cho NLĐ nhận thức đúng đắn về hoạt động XKLĐ, nắm rõ quy định của Nhà nước về hoạt động này để có ý thức làm việc, tuân thủ kỷ luật lao động.
 
Lệ Thu 
 
 
 
;