Gieo cấy lúa không đúng cơ cấu giống và thời vụ: Tiền mất tật mang

Nông dân ở một số xã của huyện Phù Cừ đang “méo mặt” vì lúa bị bệnh chết hàng loạt.  Nếu đúng lịch thời vụ, thời điểm này, lúa đang phát triển xanh tốt và chuẩn bị làm đòng, thế nhưng tại huyện Phù Cừ một số diện tích lúa bị bệnh, chết  lụi khiến người nông dân như ngồi trên đống lửa.
Có mặt tại cánh đồng của thôn Khả Duy (xã Đoàn Đào), chúng tôi đã cảm nhận được phần nào nỗi lo lắng của nông dân. Ngay từ sáng sớm, nông dân tập trung ra đồng khá đông, người phun thuốc, người đi thăm đồng, í ới hỏi thăm nhau nên phun thuốc gì trừ bệnh có hiệu quả… Bởi lẽ, những ruộng lúa đang xanh tốt bỗng nhiên lá lúa xuất hiện nhiều đốm cháy màu nâu đậm, thân cây lúa bị thối, rễ cũng không còn sức bám gốc, lúa chết thành từng chòm, rỗng cả ruộng. Thấy người lạ xuống tham quan ruộng, nông dân tưởng có cán bộ chuyên môn về khảo sát tình hình dịch bệnh nên nói với theo: “Các anh chị có thuốc nào cứu được ruộng lúa của chúng tôi không?”. Khoảng 2 tuần trước, nông dân ở khu vực này phát hiện lúa phát triển không bình thường, trên thân lúa bắt đầu xuất hiện những chấm vàng, lúc đầu chỉ nhỏ như đầu mũi kim, có màu xám xanh giống như bị nước sôi tưới vào; sau đó chuyển sang màu nâu vàng, rồi lan rộng làm phần nhánh lúa con chết dần. Những thửa ruộng bị bệnh xâm hại nặng, nhiều vết bệnh liên kết lại với nhau làm lá bị cháy khô, cây lúa lụi xuống, nghiêm trọng hơn, có một số ruộng, lúa chết thành từng chòm. Vừa khoác bình thuốc, anh Lê Văn Hòa ở xã Đoàn Đào vừa ngậm ngùi nói: “Gia đình tôi có 7 sào ruộng cấy lúa nếp. Khi phát hiện lúa mắc bệnh, trên lá lúa có vết đốm, tôi đi mua thuốc về phun. Cách ngày hôm sau, tôi ra nom ruộng thì thấy lúa bị nhiễm bệnh trầm trọng. Tôi ra cửa hàng thuốc BVTV hỏi, người ta nói lúa bị đạo ôn, tôi lại tiếp tục mua thuốc về phun. Nếu bệnh đạo ôn, mọi năm chỉ phun 1 đến 2 lần là hết bệnh nhưng năm nay, nhà tôi phun thuốc đến lần thứ 6 mà lúa vẫn chết. Hiện tại, 7 sào lúa nếp của gia đình tôi gần như mất trắng”. Cũng giống như anh Hòa, chị Nguyễn Thị Hòa (xã Đoàn Đào) chạy đôn chạy đáo đi thăm đồng và mua thuốc đạo ôn về phun cho lúa. Với tổng diện tích 1,5 mẫu, đến nay gia đình chị Hòa gần như thất thu 1,2 mẫu lúa nếp. Chị Hòa nói như khóc: “Thấy lúa bắt đầu bị bệnh đạo ôn, tôi đi mua thuốc về phun ngay. Nhưng càng phun, lúa càng lụi. Đến nay thì 1,2 mẫu lúa của gia đình tôi chỉ còn lưa thưa vài cây.  Bao tiền bạc, công sức đổ vào hơn mẫu ruộng, nay thì mất hết rồi”.
 
Nông dân thẫn thờ khi lúa chết nhiều
Nông dân thẫn thờ khi lúa chết nhiều

Không chỉ ở Đoàn Đào, bệnh đạo ôn lúa còn làm nông dân ở các xã Đình Cao, Tống Phan, Phan Sào Nam…hết sức khốn đốn. Đang nhặt những cây cỏ lồng vực còn sót lại trên ruộng, chị Anh (xã Tống Phan) thẫn thờ nói: “Cách đây hơn chục ngày phát hiện trên ruộng lúa hơn 5 sào cấy lúa nếp xuất hiện những đốm nâu, nghi bị bệnh đạo ôn tôi đã mua thuốc về phun. 5 ngày sau, tôi ra đồng kiểm tra lại thì lúa có dấu hiệu xấu hơn: nhiều đám bị lụi, nhổ khóm lúa lên xem tôi phát hiện bộ rễ bị đen. Từ đó đến nay chưa đầy 2 tuần nhưng gia đình tôi đã phải mua thuốc phun đi phun lại tới 8 lần mà lúa vẫn bị lụi, khó có khả năng hồi phục”. Cuộc sống của nông dân ở đây sống chủ yếu bám đồng, bám ruộng. Bỏ ra nhiều thứ tiền nào là phân bón, thuốc trừ sâu, giống…, vậy mà chỉ trong chốc lát, họ đã mất trắng do đạo ôn hoành hành.  Chúng tôi khảo sát qua một số xã trên địa bàn huyện Phù Cừ, mấy chục hộ dân ở đây cũng “chỉ biết kêu trời” khi gần như toàn bộ lúa đã bị cháy. Trên khắp cánh đồng, nông dân đang nỗ lực cứu lúa bằng cách phun thuốc trừ sâu bệnh trong tuyệt vọng. 

Lúa chết, nhiều nông dân lao đao, tuy nhiên, một nghịch lý khiến không ít nông dân rút ra bài học cho mình đó là: chỉ có giống lúa nếp DT112 bị chết còn những ruộng lúa cấy giống khác thì vẫn sinh trưởng và phát triển bình thường. Qua tìm hiểu, chúng tôi được biết, khi phát hiện lúa bị nhiễm bệnh, người dân đã tự đi mua thuốc BVTV về phun phòng trừ mà không báo với chính quyền địa phương. Chỉ đến khi thấy lúa chết hàng loạt, chính quyền địa phương mới biết và cử cán bộ xuống thăm đồng ruộng. Chính quyền địa phương ở các xã đã thông báo diễn biễn tình hình dịch bệnh trên cây lúa với Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Trạm BVTV của huyện để có giải pháp xử lý. Theo thông tin từ phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Phù Cừ, nguyên nhân chính dẫn tới hiện tượng lúa chết hàng loạt là do người dân gieo cấy giống lúa không đúng với cơ cấu giống và cơ cấu trà vụ của huyện. Diện tích lúa bị chết phần lớn tại các thửa ruộng cấy lúa nếp DT112 và giống lúa BC15. Hai giống lúa trên rất dễ bị mắc bệnh đạo ôn nên những năm qua huyện đã không đưa hai giống này vào cơ cấu giống lúa của huyện. Ngoài ra, trong quá trình chăm sóc lúa, người dân không tuân thủ theo nguyên tắc “4 đúng” nên khi lúa bị nhiễm thì ít có khả năng phục hồi.  Cũng theo thông tin từ Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện, sau khi được các xã báo có hiện tượng lúa bị bệnh chết, huyện đã cử cán bộ xuống địa phương để thăm đồng ruộng và kết luận lúa chết là do nhiễm bệnh đạo ôn. Để chữa bệnh cho lúa, huyện đã hướng dẫn nông dân cần làm một số biện pháp cơ bản như: ngừng ngay việc bón phân với diện tích bị nhiễm bệnh; đối với diện tích bị nặng phải tước bỏ lá bệnh, đem đi tiêu hủy, nhổ bớt cỏ dại gây hại trên đồng ruộng, sau đó phun thuốc phòng trừ (phun thuốc Vifusi 40ND, Fuji-one 40EC, Vikita 50ND). Tuy nhiên, ở một số diện tích do lúa bị nhiễm bệnh quá nặng, cây lúa không còn khả năng phục hồi, lúa lụi dần và chết. Để giảm thiểu thiệt hại trên lúa từ nay đến cuối vụ, nông dân cần thường xuyên thăm đồng để nắm bắt tình hình sâu bệnh và có biện pháp phòng trừ kịp thời.
 
PV
 
;