Liên kết cơ giới hóa trong sản xuất lúa: Chi phí thấp - Năng suất cao

Vụ xuân năm nay, mô hình liên kết đưa cơ giới hóa vào sản xuất lúa từ khâu cung ứng giống, tổ chức đưa cơ giới hóa vào các khâu làm mạ, cấy và thu hoạch sản phẩm đã được Sở Nông nghiệp và PTNT tỉnh Hưng Yên chỉ đạo tổ chức thực hiện tại xã Liên Phương (thành phố Hưng Yên). Đây là một mô hình mới, tổ chức sản xuất tập trung nhằm phát huy mối liên kết giữa đơn vị cung ứng, đơn vị sản xuất, nhà quản lý và doanh nghiệp tiêu thụ sản phẩm, tạo đầu ra ổn định, giúp nông dân yên tâm sản xuất.

Hiệu quả vượt trội

Trong vụ xuân năm nay, mô hình thí điểm được thực hiện với 5 ha lúa HYT 100 là giống lúa lai 3 dòng chất lượng cao do Công ty cổ phần nông nghiệp kỹ thuật cao Hải Phòng sản xuất. Để đánh giá kết quả khách quan, các đơn vị tổ chức thực hiện đã tiến hành so sánh đối chứng giữa hình thức cấy mạ khay bằng máy và cấy mạ gieo thông thường bằng tay với cùng tuổi mạ, cùng ngày cấy, cùng ngày trỗ, cùng ngày thu hoạch. Tuy nhiên, mật độ khóm lúa trong ruộng cấy mạ khay bằng máy chỉ trung bình 25 khóm/m2, còn diện tích lúa cấy bằng tay bình quân 40 khóm/m2 theo đúng tập quán canh tác của nông dân nơi đây. Theo đánh giá của các đơn vị và hộ nông dân tham gia mô hình liên kết cơ giới hóa, lúa cấy bằng máy sinh trưởng và phát triển tốt, lúa đẻ nhánh khỏe, tập trung, số dảnh hữu hiệu (đạt 12,1 bông/khóm) cao hơn lúa cấy bằng tay (đạt 7,1 bông/khóm), năng suất cao hơn khoảng 7% so với lúa cấy tay.

Để so sánh hiệu quả kinh tế giữa lúa cấy bằng máy và lúa cấy bằng tay, qua quá trình tổng hợp từ đầu vụ, Trung tâm khuyến nông Hưng Yên tổng hợp được kết quả (cho 1 sào Bắc Bộ cấy lúa HYT 100):

 

Liên kết cơ giới hóa

Làm thủ công

- Giá mạ khay: 175.000 đ

- Giống: 85.000 đ

- Công cấy bằng máy: 110.000 đ

- Công làm mạ, nhổ mạ, cấy: 350.000 đ

- Công làm đất: 130.000 đ

- Công làm đất: 120.000 đ

- Công gặt bằng máy: 140.000 đ

- Công gặt bằng tay (gặt, vận chuyển, phụt lúa: 300.000 đ

- Phân bón, thuốc BVTV: 340.000 đ

- Phân bón, thuốc BVTV: 360.000 đ

Cộng: 895.000 đ/sào

Cộng: 1.215.000 đ/sào

Tổng thu:

250kg/sào x 7.700 đ/kg = 1.925.000 đ/sào

Lãi: 1.030.000 đ/sào

Tổng thu:

235kg/sào x 7.700 đ/kg = 1.809.500 đ/sào

Lãi: 594.500 đ/sào

 

So với hình thức sản xuất thủ công, hình thức liên kết cơ giới hóa cho hiệu quả kinh tế cao hơn 435.500 đ/sào, tương đương trên 12 triệu đồng/ha. Ông Phạm Văn Chiến, một trong 56 hộ tham gia mô hình liên kết phấn khởi nói: “Lúc đầu cả gia đình tôi đều băn khoăn lo lắng, nhất là khi cấy bằng máy lúa rất thưa, chỉ bằng 60% số khóm so với cấy bằng tay thông thường, khác hẳn với tập quán canh tác cũ ở đây. Phải đến khi lúa phát triển đến thì con gái, rồi lúa đứng cái làm đòng mới nhẹ lòng một chút, khi lúa trỗ thoát đều thì thở phào nhẹ nhõm. Chưa bao giờ gia đình tôi đạt năng suất khoảng 2,8 – 2,9 tạ/sào như vụ này, đây là năng suất cao nhất từ trước đến nay chúng tôi có được. Tôi mong mô hình này được nhân rộng và có thêm nhiều mô hình tốt cho nông dân”.

 

Thu hoach lúa trong mô hình liên kết cơ giới hóa sản xuất lúa tại xã Liên Phương (thành phố Hưng Yên)
Thu hoach lúa trong mô hình liên kết cơ giới hóa sản xuất lúa ở xã Liên Phương (thành phố Hưng Yên)

Lý giải về thắc mắc của nông dân vì sao lúa cấy mạ khay bằng máy rất thưa so với cấy mạ gieo bằng tay nhưng năng suất vẫn cao, bà Phạm Thị Cằng, Giám đốc Công ty cổ phần nông nghiệp kĩ thuật cao Hải Phòng cho biết: Công ty đã vận dụng hiệu quả hiệu ứng đường biên trong vận dụng mật độ khóm lúa. Khi đường biên rộng sẽ giúp lúa quang hợp ánh sáng tốt, hút dinh dưỡng từ đất tối đa giúp lúa đẻ nhánh khỏe, số dảnh hữu hiệu cao, tạo đột biến về số bông và số hạt trên bông. Không những thế còn giúp giảm chi phí về giống, thuốc bảo vệ thực vật, giảm lượng phân bón cần sử dụng… góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường cũng như khai thác tài nguyên đất, nước hợp lí hơn.

Mô hình cần nhân rộng

Trong mô hình này, Trung tâm khuyến nông Hưng Yên đại diện cho “Nhà nước” đảm nhận sự chỉ đạo và triển khai xây dựng mô hình, đồng thời là đầu mối liên kết các bên trong quá trình thực hiện, phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức tập huấn kĩ thuật, giới thiệu về giống lúa mới, hướng dẫn nông dân thực hiện đồng bộ các biện pháp kĩ thuật trong sử dụng phân bón và phòng trừ sâu bệnh… Công ty cổ phần nông nghiệp kĩ thuật cao Hải Phòng trong vai trò “nhà doanh nghiệp” cung ứng giống lúa bảo đảm chất lượng, giá cả hợp lí; triển khai các công tác kĩ thuật ngâm ủ, gieo mạ, cấy và bàn giao diện tích cho nông dân; phối hợp với Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp (HTXDVNN) xã Liên Phương tổ chức làm mạ khay, cấy máy và thu hoạch; thu mua sản phẩm lúa cho nông dân tham gia mô hình. HTXDVNN xã Liên Phương phối hợp với Trung tâm khuyến nông Hưng Yên, Công ty cổ phần nông nghiệp kĩ thuật cao Hải Phòng triển khai các hoạt động của mô hình, thu mua sản phẩm cho nông dân… Với vai trò “nhà nông”, các hộ tham gia mô hình đầu tư vật tư; chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh cho lúa theo qui trình được hướng dẫn; thu thóc và bán lại cho doanh nghiệp…

Như vậy, trong mô hình này, nông dân được giải phóng sức lao động, được yên tâm sản xuất ngay từ đầu vụ mà không phải lo đầu ra cho nông sản. Ông Vũ Xuân Quý, Bí thư Đảng ủy – Chủ tịch UBND xã Liên Phương cho rằng: Toàn xã hiện còn khoảng 50% số hộ có ruộng còn gắn bó với đồng ruộng của mình, phần còn lại cho nông dân trong và ngoài xã thuê. Mặc dù vậy, trong số 50% số hộ còn làm ruộng thì số hộ thực sự đầu tư cho đồng ruộng, cho cây lúa không nhiều, minh chứng bằng năng suất lúa hàng vụ mà nông dân trong xã có được không cao. Bởi vậy, xác định mô hình này thành công sẽ mở ra hướng sản xuất mới cho nông dân, Đảng ủy ra nghị quyết để thực hiện, cấp ủy, chính quyền, các tổ chức đoàn thể và nông dân vào cuộc với quyết tâm cao nhất. Tuy mới chỉ có kết quả bước đầu song chúng tôi cho rằng đây là mô hình liên kết rất phù hợp trên đồng ruộng hiện nay.

Bà Đoàn Thị Chải, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và PTNT Hưng Yên cho rằng: Lợi nhuận trong sản xuất lúa rất thấp. Do vậy mức lợi nhuận cao hơn 400 nghìn đồng/sào lúa của hình thức cơ giới hóa so với làm thủ công là rất quí. Điều đáng quan tâm hơn là mô hình liên kết cơ giới hóa vào sản xuất lúa không chỉ đem lại lợi ích cho tất cả các bên tham gia (Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp, nhà nông) mà còn góp phần tích cực trong việc thay đổi phương thức, tập quán canh tác và đầu tư trong sản xuất lúa của nông dân, giải phóng sức lao động, tạo đà cho sản xuất lúa hàng hóa tốt hơn. Việc thực hiện mô hình còn góp phần thực hiện chủ trương của tỉnh Hưng Yên về tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển sản xuất bền vững, trước hết là với cây lúa thông qua hình thức liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nhằm nâng cao giá trị thu nhập cho nông dân. Để khẳng định chắc chắn hiệu quả hơn hẳn của mô hình này, trong vụ mùa 2014, Sở Nông nghiệp và PTNT tiếp tục chỉ đạo Trung tâm khuyến nông Hưng Yên xây dựng mô hình lúa 5 ha tại xã Liên Phương.

Lúa là cây lương thực chính của tỉnh Hưng Yên. Hàng năm toàn tỉnh gieo, cấy khoảng trên 80 nghìn ha lúa, sản xuất khoảng 70 – 80 nghìn tấn thóc hàng hóa. Liên tục kể từ khi tái lập tỉnh năm 1997 đến nay, nông dân trong tỉnh được mùa lúa. Tuy vậy, lợi nhuận của hộ nông dân từ sản xuất lúa còn thấp do hầu hết nông dân phải tự lo đầu ra cho sản phẩm; đưa cơ giới hóa trong sản xuất lúa chưa nhiều; chưa có doanh nghiệp tham gia từ khâu sản xuất đến thu mua sản phẩm… Mô hình thí điểm liên kết đưa cơ giới hóa vào sản xuất lúa tại xã Liên Phương mở ra hướng sản xuất mới cho nông dân, phù hợp với xây dựng nông thôn mới, CNH – HĐH nông nghiệp, nông thôn. Để liên kết cơ giới hóa vào đồng ruộng được nhân rộng và thực hiện thực sự có hiệu quả, công tác dồn thửa đổi ruộng, đầu tư xây dựng hạ tầng giao thông, thủy lợi nội đồng cần phải được quan tâm và đẩy nhanh tiến độ hơn nữa. Bên cạnh đó là các cơ chế, chính sách cụ thể tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, địa phương, hộ nông dân trong thực hiện liên kết sản xuất lúa hàng hóa như: hỗ trợ đào tạo, tập huấn kĩ thuật; hỗ trợ khay làm mạ, máy cấy, máy làm đất, máy gieo hạt; hỗ trợ cụm sấy lúa cho các địa phương nhằm tạo thuận lợi cho doanh nghiệp tăng diện tích, sản lượng…

Đào Thắm

;