Sức sống bền bỉ của làng nghề xứ Nhãn

09:20, 23/01/2020

Nằm nép mình bên dòng sông Lê Như Hổ, hai thôn Tất Viên, Nội Lăng thuộc xã Thủ Sỹ (Tiên Lữ) được biết đến với nghề đan đó, rọ truyền thống đã tồn tại suốt hơn 200 năm qua. Trải qua nhiều thăng trầm, có những thời điểm tưởng như làng nghề đã dần đi vào quên lãng như bao làng nghề thủ công truyền thống khác. Song, tình yêu, tâm huyết và sự nỗ lực bền bỉ của những người làm nghề đối với giá trị truyền thống của dân tộc đã hun đúc cho sản phẩm đó, rọ Tất Viên, Nội Lăng một sức sống mãnh liệt. Và hôm nay, làng nghề đang dần khởi sắc với những gam màu tươi mới.
 

Nghề đan đó, rọ ở thôn Tất Viên, xã Thủ Sỹ (Tiên Lữ)
Nghề đan đó, rọ ở thôn Tất Viên, xã Thủ Sỹ (Tiên Lữ)


Nhắc đến những chiếc đó, rọ ở thôn Tất Viên và thôn Nội Lăng khiến người ta liên tưởng đến những sản phẩm mang tính sáng tạo của con người, của đôi tay nghệ thuật cùng với lòng say mê tột độ... Tất cả hoà quyện vào nhau để tạo nên một loại sản phẩm từ tre nứa đặc biệt, hài hòa về bố cục, màu sắc thanh nhã. Không biết từ bao giờ, những gia đình ở hai thôn Tất Viên, Nội Lăng nghĩ đến việc dùng những thanh tre, nứa đan vào nhau để tạo ra những chiếc đó, chiếc rọ sử dụng cho việc đánh bắt tôm, cá. Trải qua thời gian đúc rút kinh nghiệm, những chiếc đó, rọ ngày càng được tạo ra một cách tinh xảo khiến ai nhìn thấy cũng  có thể nhận ra dù mang đi bất cứ đâu. 


Một ngày cuối năm, khi có dịp ghé thăm hai làng nghề đan đó, rọ Tất Viên và Nội Lăng, dù đi đến bất kỳ chỗ nào, chúng tôi đều thấy cảnh các cụ ông, cụ bà ngồi trước hiên, đôi bàn tay vừa thoăn thoắt đan đó, vừa vui vẻ kể cho nhau nghe những câu chuyện gia đình, làng xóm. Các cụ kể rằng trước kia, mỗi độ nông nhàn, ở hai thôn, nhà nào cũng đan đó, mọi người có thể ngồi đan đó cả ngày. Cả làng rộn ràng tiếng chẻ tre, chẻ nứa, khoảng sân rộng nhà nào cũng đầy những thân đó, những nan tre, những chiếc rọ thành phẩm... Còn vào thời điểm thu hoạch mùa màng, người dân sẽ tranh thủ đan vào chiều tối. Nghề đan cần sự khéo tay và tỉ mỉ, thế nhưng ở hai thôn, ai cũng có thể tạo nên sản phẩm, bởi vậy, người dân ở đây thường đùa rằng họ biết nghề từ khi còn nằm trong bụng mẹ, biết đan khi mới ẵm ngửa. 


Nguyên liệu để làm những chiếc đó đan phải là tre hoặc nứa già. Người thợ phải rất khéo léo, chẻ những loại nan khác nhau phục vụ cho việc đan đó. Mỗi loại nan có kích cỡ khác nhau, phải được vót thật đều và mỏng. Dùng tay và cằm vót nan được coi là cách làm phổ biến của người dân nơi đây. Nan sau khi được chẻ gọn gẽ và chia ra từng loại, có độ dài vừa phải và kích cỡ tiêu chuẩn cho từng loại sản phẩm. Ông Lương Sơn Bạc, một người đan đó, rọ có tiếng ở thôn Tất Viên cho biết: Kỹ thuật đan không chỉ cần sự khéo léo, tỉ mỉ để tạo ra những sản phẩm tinh tế, bền chặt mà còn cần sự kiên nhẫn, chăm chỉ và tình yêu nghề của người đan. Một sản phẩm đẹp phải được đan một cách cân đối, đường đan và các lớp đan phải đều nhau. Khi đan xong, sản phẩm được đặt lên gác bếp hun khô để tăng độ bền. Đó phải đan mượt mà, hun thẫm không cháy, 10 cái giống nhau cả 10. 


Dù đã bước sang tuổi 85, chứng kiến bao thăng trầm của làng nghề, từ đôi bàn tay khéo léo của mình, ông Bạc đã tạo ra hàng nghìn chiếc đó, rọ có mà cũng chẳng đủ để trang trải cuộc sống gia đình. Thế nhưng cho đến giờ ông vẫn làm nghề chỉ để được thỏa niềm đam mê và tiếp nối mạch nguồn dân tộc. Mỗi ngày cần mẫn, mỗi năm cần mẫn, ông cũng tạo ra hàng trăm sản phẩm mang tình yêu, tâm huyết của mình. Với mong muốn giữ lại nghề truyền thống của quê hương, thời gian gần đây ông dành nhiều thời gian và công sức hơn để truyền dạy cho con cháu trong thôn. Ẩn sâu trong đôi mắt đã kém phần tinh anh của ông Bạc, vẫn hiện lên những niềm tin nhất định vào thế hệ trẻ mà ông đang nối truyền. Chia sẻ về chuyện làng nghề, giọng ông hào sảng: Nghề đan đó, rọ của làng sẽ không bao giờ bị mai một, người đi trước truyền dạy lại cho người đi sau; người đi sau phải có trách nhiệm giữ gìn, phát huy truyền thống. Trong làng có rất nhiều cháu đã đỗ đạt và đi học đại học, cao đẳng, thế nhưng, dù đi đâu, làm gì, mỗi khi về đến quê hương, các cháu vẫn có thể làm ra những sản phẩm truyền thống của quê hương. Đó là niềm tự hào và vinh dự của làng. 


Niềm tin của ông Bạc là có cơ sở khi ông không chỉ có một mình. Từ năm 2015 đến nay, các cấp, các ngành từ tỉnh đến huyện, xã luôn kiên trì động viên, sát cánh cùng các thành viên làng nghề để gìn giữ nghề; song song với đó là nỗ lực quảng bá, giới thiệu và tìm đầu ra cho sản phẩm. Ngoài việc tạo điều kiện để làng nghề giới thiệu, trưng bày sản phẩm tại các hội chợ, các đơn vị chức năng, chính quyền địa phương còn đưa ra những chiến lược phát triển du lịch hướng đến và gắn với giới thiệu làng nghề để thông qua đó quảng bá sản phẩm. Cùng với đó, từ một ngư cụ bình dân không còn được sử dụng rộng rãi trong việc đánh bắt cá, tôm, giờ đây, những chiếc đó, chiếc rọ của hai thôn Tất Viên, Nội Lăng trở thành một sản phẩm được ưa chuộng trong lĩnh vực mỹ thuật, nội thất, tạo nên một không gian độc đáo đậm chất thôn quê. Đặc biệt, hiện nay, sản phẩm đó để trang trí nội thất không chỉ được ưa chuộng trong nước mà còn được xuất khẩu ra nước ngoài như Mỹ, Singapore, Nhật Bản, Ấn Độ... 


Phạm Đăng
 



Nội dung:




Giá vàng 9999 tr.đ/lượng

Doji TienPhongBank

Tỷ giá ĐVT:đồng

Loại Mua Bán
BIDV
OCB Kỳ hạn (tháng)