Nhân tháng vệ sinh an toàn thực phẩm: Thức ăn đường phố - lợi và hại

 

Với sự đa dạng, phong phú, nhanh và tiện lợi nên những thức ăn sẵn nấu chín ngày càng được người tiêu dùng lựa chọn nhiều bởi tiết kiệm được thời gian và giá cả phù hợp... Nhưng vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm luôn được dư luận quan tâm. Theo thống kê của Ban chỉ đạo Vệ sinh an toàn thực phẩm tỉnh (BCĐ VSATTP), trong năm 2005, các ngành chức năng đã tổ chức được 4 đợt kiểm tra với 1620/1800 cơ sở chế biến, kinh doanh thực phẩm và 125 bếp ăn tập thể thì có 405 cơ sở sản xuất chế biến, kinh doanh dịch vụ và 28 bếp ăn không đạt yêu cầu, đã có 4 vụ ngộ độc xảy ra đối với 44 người do thức ăn bị nhiễm khuẩn...

 

* Khuất mắt trông coi

Hơn 7 giờ sáng, tôi và một cô bạn kéo nhau đến quán bún cá có tiếng ở đường Điện Biên (Thị xã Hưng Yên). Quán ở trong một ngõ nhỏ với 5, 6 chiếc bàn thực khách đã ngồi chật cả. Chúng tôi đứng chờ và quan sát thấy chị bán hàng trung tuổi, hai tay thoăn thoắt chia bún ra từng bát, xếp cá, rắc rau thơm, chan nước dùng nóng hổi bê mời khách. Lúc đó người phụ việc đi vắng, bát thì hết nên chị dùng tay khoắng những chiếc bát ở trong chậu để lên bàn. Khi khách gọi, chị dùng cái xóc bún "phủ" qua chút nước nóng trần bún vào bát. Đang ăn thì gió mạnh thổi làm bụi đường bay mù mịt và hoà vào những bát bún nóng, nhưng các "thượng đế" cũng chẳng để tâm đến chuyện đó.

Rời quán ăn chúng tôi đến chợ Phố Hiến, gần hai chục hàng bán thức ăn sẵn đủ các kiểu ngồi rất gần các hàng bán gà vịt. Tiếng gà vịt kêu quang quác và mùi uế tạp bốc lên rất khó chịu. Các chủ quán thi nhau chào mời các "thượng đế". Hàng nào cũng có vài ba chiếc bàn nhỏ, một chiếc bàn to bày la liệt các món ăn chín, sống cùng lẫn lộn... Quan sát kỹ tôi thấy có những thực phẩm không bảo đảm vệ sinh nhất là những đồ dùng ăn sống như rau thơm, giá đỗ. Trong những chậu rửa bát, mỡ váng nổi đầy mà chủ hàng vẫn cho bát đũa, thìa vào rửa. Khách hàng chủ yếu là những người dân lao động và những người bán hàng ở chợ, họ thấy thoải mái vì tiện và giá cũng bình dân hơn ở những hàng cơm ở phố. Một suất bún và tí mắm chấm chỉ phải trả 1 nghìn đồng/ suất mà no được đến trưa! Mới sáng ra dãy giải khát với đủ các loại từ chè đỗ đen, đỗ xanh, thạch, đậu hoa... đã chen nhau ngồi; kế bên là những hàng quà vặt như bánh rán, khoai luộc để trên tấm ni lông trải xuống nền đường,  tất cả đều không có gì che đậy, người qua lại đông không tránh khỏi bụi nhất là khi có những chiếc xe máy liều mạng phóng qua .

Ở nhiều dãy phố bán hàng ăn, hiện tượng mất VSATTP đều giống nhau là cơ sở hạ tầng chật chội, tạm bợ, đồ ăn thường "phơi" trước gió bụi, mặc cho ruồi nhặng vo ve xung quanh. Những người bán hàng, nhất là người bưng bê, phụ việc thuê thì ăn mặc luộm thuộm, tay thường không bảo đảm vệ sinh vì có khi đang rửa bát, chủ hàng lại gọi ra phụ bốc thức ăn, bưng bê cho khách... Trên các tuyến phố thỉnh thoảng lại vang lên những tiếng rao như đậu hoa, bún đậu, xôi nóng, bánh bao... Những hàng quà rong đồ nghề thường đơn giản, chỉ có vài cái bát, đôi đũa và xô nước nhỏ được các chủ hàng rửa đi, lau lại cho các "thượng đế" thay nhau dùng và bạ đâu ngồi đấy. Cả người bán người mua không cần quan tâm đến môi trường xung quanh, miễn là ăn được. Điều không thể tránh khỏi  là trong các "thượng đế" có chắc rằng họ đều là những người không mang mầm bệnh? Giờ tan tầm đã đến, những hàng cơm bình dân thường kiêm luôn bán đồ ăn sẵn từ buổi trưa đến buổi tối để phục vụ những người thích "tiện" ghé mua. Nhìn các loại thực phẩm chế biến sẵn thật hấp dẫn nhưng ai biết đã có nhiều bàn tay đã  lật lên, đặt xuống để chọn lựa... "Khuất mắt trông coi" nhiều người vẫn cứ  ăn, còn nguồn gốc của những thực phẩm từ đâu, có bảo đảm vệ sinh không thì chỉ có người bán mới biết được.

Có cầu ắt phải có cung, thị trường thức ăn đường phố có muôn hình vạn dạng từ những người chuyên bán đồ ăn sáng đến những hàng cháo, hàng phở bán tới nửa đêm luôn sẵn sàng phục vụ người tiêu dùng. Chị T. một người chuyên mua đồ ăn sẵn cho biết: "Cũng có thể nhiều thực phẩm không bảo đảm vệ sinh, có khi có cả gà toi, lợn chết, đồ ươn thiu nhưng mình bận không có thời gian và lại tin vào người bán là chính nên thích ăn gì mua nấy cho tiện!". Hỏi chuyện em H. người phụ việc bán hàng cơm ở một quán bình dân: "Sao tay em còn nhầy mỡ vì đang rửa bát em lại dùng tay bốc rau vào đĩa? Em có biết thế là mất vệ sinh không? Em chỉ cười "Chẳng ai quan tâm, để ý đến đâu, miễn là nhanh không khách đợi và chủ mắng!".

 

 Hãy tự bảo vệ mình, góp phần làm "sạch " thức ăn đường phố

Mùa hè đã đến và đây là mùa có nhiều các dịch bệnh xảy ra nên việc phòng tránh bệnh từ miệng thì những bà nội trợ cần quan tâm lựa chọn thực phẩm để bảo vệ sinh cho chính những người trong gia đình mình. Mất VSATTP hiện nay không còn là lời cảnh báo mà trên thực tế nó đã xảy ra. Bác sĩ Trần Đình Tấn - Trưởng khoa Kiểm nghiệm chất lượng - VS ATTP Trung tâm y tế dự phòng tỉnh cho biết:  Nguy cơ tiềm ẩn của thức ăn đường phố đối với con người rất dễ xảy ra gồm những bệnh truyền nhiễm như: tả, lỵ, thương hàn, viêm gan, viêm da có mủ... với các loại vi khuẩn như: trực khuẩn tả gây bệnh tả, vi khuẩn Sanmonella gây bệnh thương hàn, vi khuẩn tụ cầu vàng gây bệnh lở loét... Những vi khuẩn trên thường trú ngụ trong thức ăn đường phố rất cao do những con vật đã bị nhiễm bệnh, rau quả phun, ngâm tẩm hoá chất, quy trình từ sản xuất đến chế biến không bảo đảm vệ sinh và bệnh lây chủ yếu qua đường thực phẩm ăn uống... Tuy trong thời gian qua trên địa bàn tỉnh ta chưa xảy ra những vụ ngộ độc lớn và không ai bị tử vong do ăn phải thực phẩm nhiễm khuẩn, nhưng mỗi người hãy tự bảo vệ sức khoẻ của chính mình, hãy cẩn thận khi mua thực phẩm nhất là những đồ ăn sẵn, vì hiện nay các loại thực phẩm như thịt cá, rau quả  có những loại được ngâm tẩm hoá chất được bày bán tràn lan trên thị trường. Nhưng đến giờ tất cả các cơ quan chức năng đều chưa có những thiết bị gì để xác định xem lượng độc hại của các thực phẩm như thế nào ngoài việc thường xuyên tuyên truyền trên các phương tiện thông tin, hướng dẫn, kiểm tra, khuyến cáo người sản xuất và người tiêu dùng.

Nhân tháng cao điểm VSATTP với chủ đề "Phòng ngừa ô nhiễm thực phẩm từ trang trại đến bàn ăn", mọi người "Hãy làm một người tiêu dùng thông thái", đó là tránh xa những thực phẩm không sạch, cẩn thận khi lựa chọn thực phẩm và thực hiện 10 nguyên tắc vàng để chế biến thực phẩm như: Lựa chọn thực phẩm tươi, sạch, an toàn, thực hiện ăn chín uống sôi, ngâm kỹ, gọt vỏ trước khi sử dụng, che đậy, bảo quản thức ăn, rửa sạch tay trước khi chế biến, sử dụng nguồn nước sạch... Mỗi người hãy tự bảo vệ sức khoẻ của chính mình, gia đình, cộng đồng để không bị xảy ra những ngộ độc thực phẩm.

Lâm Phương

;