Chiều cuối năm

Đã thành nếp, cứ chiều 30 tết, ông Phần lại về thăm nơi chôn rau cắt rốn, nơi có tổ tiên, người thân, xóm giềng và cả những người bạn thuở “bắp ngô, củ sắn”. Cạnh con đường dẫn vào làng ông là cánh đồng rau màu ngút ngàn. Những bông hoa cải vàng rực rỡ, cải trắng tinh khôi nhẹ đưa trước đọt gió cuối đông, vương vấn những cô cậu nam thanh nữ tú đang tạo dáng để lưu giữ khoảnh khắc năm cũ. 
Ảnh minh họa: LÂM QUẾ
Ảnh minh họa: LÂM QUẾ
Chiều nay, người dân quê ông đã tạm biệt đồng ruộng để chuẩn bị những ngày tết cổ truyền dân tộc quan trọng nhất trong năm. Thoảng một cảm xúc chênh vênh khó tả đưa ông về miền ký ức không gọi thành tên, khóe mắt bỗng cay cay khi nhớ những chiều đông rét khan, ông theo mẹ ra đồng, đôi chân trần của mẹ lội bùn cấy lúa, “vá” nốt cánh đồng để kịp đón tết.
 
Ông Phần chợt quay về hiện tại, ánh lên niềm vui, vui vì con đường đang dẫn ông về nhà trước kia thường xuyên lầy lội, sau này khá hơn được rải lượt đá gồ ghề, nay đã phẳng lỳ, thênh thang.
 
Dọc hai bên đường rực sắc đỏ, vàng của cờ Đảng, cờ Tổ quốc và trang trí đèn hoa. Tiếng loa truyền thanh phát ra những bài hát ca ngợi Đảng, Bác Hồ, mùa xuân, đất nước mang đến khí thế tươi vui, rộn ràng. Những mái nhà tranh đơn sơ ngày nào giờ là ngôi nhà cao tầng khang trang với hàng cau cao vút vẫn mang đậm hình ảnh của làng quê Bắc bộ, hôm nay còn được trang hoàng thêm hoa đào, hoa mai rực rỡ.
 
Đi qua ngôi đình làng rêu phong phủ màu thời gian, bỗng trong lòng ông Phần có một khoảng lặng để nhớ về cội nguồn, tổ tiên, chìm đắm vào không gian văn hóa truyền thống - một cảm giác thư thái, tĩnh tại.
 
Ngôi đình làng cổ kính luôn mang trong mình nét thâm u, trầm mặc nay rộn ràng hơn hẳn. Mấy bà, mấy chị trong làng đã đặt gánh hàng lá dong, mẹt cau trầu, vài nải chuối xanh, quả bưởi, túm quất vàng trước sân đình; những hàng hoa cúc, thược dược, vi ô lét đủ màu sắc vừa được ngắt từ cánh đồng làng vẫn chờ những ai còn bận rộn chiều nay mới kịp sắm sửa chuẩn bị tết.
 
Ông Phần dừng lại để được cảm nhận sâu hơn tình quê hương trong ông. Cái giếng làng vẫn vậy, nước vẫn trong vắt, ôm trọn mái đình, cây đa dưới tận đáy lòng. Bỗng chiếc lá cuối đông chạm nhẹ vào mặt nước gợn sóng phá tan sự tĩnh lặng, ông ngước nhìn lên, những chồi non biêng biếc nhú lên, khẽ khàng, e ấp nhưng đầy sức sống.
 
Tiếng nói cười ríu rít của các bà, các chị ngồi bán hàng, nào là năm nay lúa được mùa bội thu, nào là cậu út nhà bà Tâm đi làm công nhân trên khu công nghiệp giúp mẹ đủ tiền cất nốt căn bếp. Chị Mây thì khoe sang năm dự định nuôi thêm mấy chục lợn nái, chuẩn bị cho con đi học đại học...
 
Ông nghe cũng vui lây: Quê mình không còn nghèo nữa! Khói hương đen lãng đãng tỏa ra từ ngôi đình mang đến phong vị ngày tết cổ truyền dân tộc thật rõ rệt, khiến ai cũng nao nao nhớ về những mùa xuân đã qua. Thắp nén hương lên ban thờ tổ tiên đã được bày biện mâm ngũ quả, bánh kẹo, hoa thơm, ông Phần tạm biệt làng khi hơi thở mùa xuân đã chạm ngõ. Trên đoạn đường 10 km trở về thành phố, nơi nào ông Phần cũng thấy tấp nập, đông vui, người xe xuôi ngược. Ông không quên mang theo lên phố nắm cây mùi già, con gà quê, vài món ăn dân dã ngày tết quê ông mà người thân đã gói ghém cẩn thận.
 
Ông rời làng đã mấy mươi năm, từ khi đi làm công nhân trên thị xã, nay là thành phố Hưng Yên. Khu phố gia đình ông sống có nhiều gia đình đã định cư hàng trăm năm trải qua nhiều thế hệ, nhưng phần lớn là cán bộ, viên chức, công chức. Những ngày áp tết, họ cũng tranh thủ về quê thắp hương tổ tiên, thăm họ hàng, sắm sửa quà biếu bố mẹ, người thân. Sau công việc ở cơ quan, mỗi người một việc, cánh đàn ông thì sắm quất cảnh, cành đào, cây mai trang trí nhà cửa; các bà vợ thì mua dự trữ thực phẩm mấy ngày tết. Nhà ai cũng chuẩn bị những món ăn truyền thống để cúng tổ tiên, để con cháu cảm nhận được bản sắc văn hóa, phong tục tập quán.
 
Tuy ra phố đã lâu, nhưng cư dân khu phố ông Phần ở vẫn giữ nét hồn hậu, chất phác của “người nhà quê”, giữ nếp “bán anh em xa, mua láng giềng gần”. Mấy năm nay, năm nào, mọi người khu phố cũng tổ chức tất niên, tổng kết một năm đã qua, uống với nhau ly rượu, nói câu chuyện cuối năm để thêm thắm tình đoàn kết khối phố. Mọi người bàn nhau treo đèn lồng, đèn nhấp nháy dọc khu phố, gợi nhớ hình ảnh một Phố Hiến cổ xưa hưng thịnh. Thời gian chiều 30 tết như trôi chậm hơn để ông Phần cảm nhận mùa xuân chạm vào từng nhà, vào cỏ cây, hoa lá. Mỗi năm một lần, xuân đến, xuân đi. Còn ông mỗi xuân thêm một tuổi và mỗi xuân ông lại thấy quê hương mình đổi thay, giàu đẹp hơn…
 
Quỳnh Mai
 
;