Trao truyền làn điệu Trống quân

21:08, 30/11/2017
Hát trống quân là môn nghệ thuật truyền thống từ xa xưa đã trở thành nét đẹp văn hóa độc đáo, giàu bản sắc của người dân xứ nhãn. Hát trống quân đã được đưa vào Khoa sáng tác (Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam) như một môn học chính. Đây cũng là loại hình nghệ thuật được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. 
 
Tre già… 
 
Đã qua “tuổi xưa nay hiếm” nhưng nghệ nhân ưu tú Nguyễn Hữu Bổn dường như chưa bao giờ hết trăn trở về làn điệu Trống quân quê hương. Ông là một trong những người có công lớn trong việc phục dựng lại điệu hát Trống quân Dạ Trạch (Khoái Châu). Không chỉ cần mẫn sưu tầm, ghi chép lại các câu hát xưa, ông Bổn còn sáng tác thêm những lời ca mới cho phù hợp cuộc sống hiện đại…  
Nghệ nhân
Nghệ nhân Nguyễn Hữu Bổn trong một buổi hát Trống quân tại trường THCS Dạ Trạch (Khoái Châu)
Theo nghệ nhân Nguyễn Hữu Bổn, không giống với quan họ Bắc Ninh, nếu những liền anh liền chị hát giao duyên nhưng không bao giờ được kết đôi vợ chồng, thì các chàng trai, cô gái hát trống quân được yêu nhau và nên duyên vàng đá trọn đời.
 
Năm 1994, ông Bổn vận động mọi người cùng yêu thích hát trống quân thành lập Câu lạc bộ Trống quân Dạ Trạch. Hiện tại, câu lạc bộ có gần 30 thành viên, trong đó thành viên trẻ tuổi nhất cũng đã ngót 40 tuổi. Tuy không còn giữ chức vụ Chủ nhiệm, nhưng ông vẫn gắn bó với câu lạc bộ trong vai trò người cố vấn…
 
Để trao truyền đam mê và tình yêu đối với trống quân quê mình, từ hơn 10 năm trước, ông Bổn đã liên hệ với trường Tiểu học và THCS Dạ Trạch (Khoái Châu) để đưa trống quân vào trường học và nhận được sự hưởng ứng nhiệt tình của thầy, trò và phụ huynh. Hát trống quân nhờ vậy được đưa vào các buổi học ngoại khóa, với những tiết học hát do các nghệ nhân hát trống quân, trong đó có ông Bổn trực tiếp dạy. Giáo án đi dạy được ông Bổn biên soạn cẩn thận. Nội dung các làn điệu Trống quân rất linh hoạt, phù hợp với lứa tuổi của các em…
 
Bên cạnh đó, ông Bổn cùng các nghệ nhân trong Câu lạc bộ  (CLB) Trống quân Dạ Trạch còn dạy miễn phí cho các Câu lạc bộ Văn nghệ trong huyện như: CLB Người cao tuổi thôn Phủ Đình, xã Thắng Lợi, CLB Văn nghệ xã Liên Nghĩa (Văn Giang)…
 
Theo số liệu của ngành văn hóa, thể thao và du lịch, hiện nay, toàn tỉnh hiện có 20 nghệ nhân hát trống quân có khả năng truyền dạy. Trong đó, 7 nghệ nhân của Câu lạc bộ Trống quân Dạ Trạch được Nhà nước công nhận là Nghệ nhân ưu tú... 
 
Măng mọc…
 
Trong số những học trò của ông Bổn và các nghệ nhân trong Câu lạc bộ trống quân Dạ Trạch thì cậu bé Nguyễn Tuấn Phương, sinh năm 2002, nổi bật về tài năng và niềm say mê với môn nghệ thuật này.   
 
Phương sinh ra và lớn lên tại cái nôi của nghệ thuật hát trống quân, xã Dạ Trạch.  Em đến với nghệ thuật hát trống quân từ khi học lớp 4, ban đầu học hát một tuần hai buổi tại trường do chính các nghệ nhân dân gian trong xã truyền dạy.
 
Vui mừng khi thấy cậu bé có năng khiếu và niềm say mê, nghệ nhân Nguyễn Hữu Bổn đã truyền dạy trực tiếp cho em tại nhà. Phương cho biết: "Khi xem các ông, bà trong thôn hát trống quân, em đã rất yêu thích loại hình nghệ thuật truyền thống này. Em mong muốn loại hình nghệ thuật hát trống quân vốn có từ lâu đời ở Dạ Trạch được gìn giữ và phát triển"
 
Giọng hát trống quân của Phương đã được nhiều người biết đến, để lại nhiều ấn tượng với các vị giám khảo tại nhiều cuộc thi và khẳng định tài năng của mình bằng nhiều giải thưởng.
 
Năm 2014, Phương đoạt giải xuất sắc trong cuộc thi hát dân ca, chèo, ca trù, trống quân tỉnh Hưng Yên. Năm 2016, em giành huy chương bạc trong Festival thiếu nhi toàn quốc lần thứ VI tại Nha Trang với tiết mục hát trống quân.
 
Những tài năng trẻ và đam mê làn điệu trống quân như Phương tuy còn ít ỏi nhưng đã góp phần mạnh mẽ phổ biến và nhân rộng loại hình văn hóa phi vật thể độc đáo này.
 
Ông Bổn tự hào: “Học sinh Dạ Trạch bây giờ hầu hết đều biết hát trống quân. Trong lễ hội Chử Đồng Tử - Tiên Dung diễn ra hồi đầu năm, có khoảng 20 cháu nhỏ tham gia hát hội. Chỉ cần tập luyện trong hai ngày, các cháu đều có thể biểu diễn được..”.
 
Gìn giữ cho đời sau
 
Theo các nhà nghiên cứu, tên gọi hát trống quân có thể xuất phát từ đặc điểm lối hát này xưa kia cần đến một nhạc cụ cực kỳ độc đáo là trống đất. Còn theo các nghệ nhân trống quân Hưng Yên, ngày nay nhạc cụ này đặc biệt ở chỗ, trống không phải là trống mà lại là trống. Đàn không phải là đàn mà lại là đàn. Gõ vào dây, dây truyền qua nạng xuống thùng lấy âm. Hiện nay, Trung tâm phát triển âm nhạc Việt Nam và Nhạc viện Hà Nội đã kết hợp trống quân với các loại nhạc cụ truyền thống khác như: đàn bầu, nhị, sáo, trống cơm...
 
Nhạc điệu uyển chuyển, lên bổng xuống trầm, đầy tùy hứng và sáng tạo, thông minh và dí dỏm, giản dị và gần gũi của lời hát Trống quân đưa người nghe thảnh thơi về với lũy tre, giếng nước, với hò hẹn, tình yêu…
 
Từ xa xưa, hát Trống quân ở Hưng Yên rất thịnh hành. Người hát tổ chức nhiều cuộc hát tại làng và giao lưu với các vùng lân cận. Có giai đoạn do biến động của lịch sử, hát trống quân Hưng Yên có nguy cơ thất truyền.
 
Khi hát trống quân được khôi phục, nhiều địa phương đã thành lập các đội văn nghệ hay câu lạc bộ để cùng sinh hoạt. Trên địa bàn tỉnh hiện có 13 câu lạc bộ, nhóm, tổ, đội hát Trống quân được thành lập với gần 200 hội viên, như: Câu lạc bộ hát Trống quân thôn Tiên Kiều, xã Bãi Sậy (huyện Ân Thi); Câu lạc bộ hát Trống quân thôn Kênh Cầu, xã Đồng Than (huyện Yên Mỹ); Tổ hát Trống quân thôn Đồng Chung, xã Việt Hưng (huyện Văn Lâm); Câu lạc bộ hát Trống quân lời cổ xã Vĩnh Khúc (huyện Văn Giang). Ở huyện Khoái Châu có Đội văn nghệ thôn Đức Nhuận, xã Dạ Trạch; Câu lạc bộ hát Trống quân Hương Nhãn, xã Hàm Tử… Nhiều câu lạc bộ, nhóm, tổ hiện vẫn đang tổ chức truyền dạy cho hàng trăm học sinh... 
 
Với mục tiêu, từ nay đến năm 2020, hát trống quân sẽ được phổ biến rộng rãi trong các lễ hội văn hoá của tỉnh và trở thành sản phẩm văn hóa đặc sắc của Hưng Yên, toàn tỉnh đang triển khai chương trình "Bảo vệ di sản hát Ca trù và Trống quân giai đoạn 2014 - 2020" nhằm tiếp tục khôi phục, giữ gìn và phát triển những giá trị đặc sắc về phong tục tập quán tốt đẹp, lề lối sinh hoạt văn hóa; đồng thời nâng cao nhận thức, lòng tự hào về việc bảo tồn và phát huy giá trị của di sản văn hóa hát trống quân trên địa bàn tỉnh…
                                                                            
Minh Huệ
 
 
 
 
 
 
 
 

Nội dung:




Giá vàng 9999 tr.đ/lượng

Doji TienPhongBank

Tỷ giá ĐVT:đồng

Loại Mua Bán
BIDV
OCB Kỳ hạn (tháng)