Việc làm – Nỗi lo của sinh viên mới ra trường

Những năm gần đây, cả nước nói chung và tỉnh Hưng Yên nói riêng, nhiều sinh viên vừa tốt nghiệp các trường cao đẳng, đại học chịu nhiều áp lực khi tìm việc làm. Theo đó, bài toán đào tạo nghề và giải quyết việc làm của sinh viên đã không còn là câu chuyện riêng của bản thân người trong cuộc mà trở thành vấn đề nhận được sự quan tâm rất lớn từ phía chính quyền, các cơ quan hữu quan và toàn xã hội.
 
Khó khăn tìm việc làm
 
Mỗi năm, khi đến mùa tuyển sinh thì việc chọn trường, chọn nghề luôn là băn khoăn lớn của nhiều bạn trẻ và trở thành tân sinh viên của các trường đại học chính là mơ ước mà các bạn luôn cố gắng, nỗ lực hết mình để hướng đến. Tuy nhiên, sau 4 - 5 năm “dùi mài kinh sử”, khi chuẩn bị ra trường bước vào cuộc sống thì không ít trong số họ lại băn khoăn không biết “đi đâu, về đâu?”. Câu chuyện sinh viên ra trường loay hoay tìm việc làm hay chấp nhận thất nghiệp không còn là mới nữa. Và những trường hợp sinh viên tốt nghiệp ra trường phải làm trái ngành – những công việc không liên quan đến trình độ, bằng cấp của họ không còn là chuyện hiếm. 
Hàng năm, toàn tỉnh Hưng Yên có hàng chục nghìn lượt người tham gia vào thị trường lao động, trong đó, theo số liệu của Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Hưng Yên có trên 5.000 sinh viên tốt nghiệp đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp. Trong khi đó những năm gần đây, kinh tế khó khăn buộc nhiều công ty, doanh nghiệp phải cắt giảm nhân sự. Riêng ở khối các cơ quan nhà nước, hàng năm Hội đồng tuyển dụng công chức, viên chức của tỉnh đều có kế hoạch tổ chức thi tuyển, xét tuyển viên chức; 3 – 4 năm tổ chức thi tuyển công chức một lần. Tuy nhiên, theo thống kê của Sở Nội vụ tỉnh Hưng Yên, số lượng chỉ tiêu tuyển dụng cũng rất hạn chế, hiện nay, các địa phương, các sở, ngành trong toàn tỉnh cũng chỉ có nhu cầu tuyển dụng khoảng 100 chỉ tiêu công chức.
Sau 3 năm tốt nghiệp loại khá khoa Ngữ văn, Trường Đại học Sư phạm Vinh, chị Nguyễn Thị Mai ở xã Thuần Hưng (Khoái Châu) vẫn đang trong tình trạng thất nghiệp. Năm nào cũng vậy, cứ thấy Sở Giáo dục và Đào tạo Hưng Yên thông báo tuyển dụng viên chức vào làm việc tại các đơn vị sự nghiệp trực thuộc sở, chị Mai lại tất bật đi nộp hồ sơ dự tuyển. Chị Mai tâm sự: “Mặc dù số lượng chỉ tiêu tuyển dụng hàng năm của Sở Giáo dục và Đào tạo rất ít nhưng không chỉ có mình mà có rất đông bạn đến dự tuyển. Tuy nhiên, ngoài việc đánh giá thí sinh qua bảng điểm, bằng cấp, Hội đồng tuyển dụng còn xét tới năng lực, trình độ, kỹ năng của các thí sinh nên mình và nhiều bạn khác bị loại ở vòng phỏng vấn. Sau nhiều lần dự tuyển mà vẫn “trượt”, mình rất chán nản, để tránh bị quên kiến thức và muốn nâng cao trình độ chuyên môn mình quyết định học tiếp lên cao học với hy vọng là học xong sẽ tìm được công việc đúng với chuyên ngành học của mình”.
 
Rất đông sinh viên đã tốt nghiệp đạo học đến tìm việc làm tạo các Phiên giao dịch việc làm
Rất đông sinh viên đã tốt nghiệp đại học đến tìm việc làm tại các Phiên giao dịch việc làm

Mới đây nhất, vào ngày 15.9, tại huyện Mỹ Hào, Trung tâm Giới thiệu việc làm tỉnh Hưng Yên đã tổ chức Phiên giao dịch việc làm lần thứ 65 thu hút khá đông người lao động đến đăng ký, tìm hiểu thông tin việc làm. Trong số hơn 950 lượt lao động được tư vấn, định hướng nghề nghiệp và phỏng vấn có tới trên 30% là sinh viên mới tốt nghiệp các trường đại học, cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp nhưng chưa có việc làm. Tốt nghiệp loại khá ngành Quản trị kinh doanh, Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội, anh Phạm Mạnh Nghĩa ở huyện Phù Cừ nộp hồ sơ xin việc làm ở nhiều công ty khác nhau nhưng đã hơn 1 năm trôi qua vẫn chưa tìm được việc làm như mong muốn. Anh Nghĩa cho biết: “Từ đầu năm đến nay, Phiên giao dịch việc làm nào tôi cũng đến để đăng ký tìm việc nhưng vẫn chưa có nơi nào nhận cả. Từ khi tốt nghiệp đại học tôi cũng đã nộp hồ sơ vào một số công ty có tuyển dụng đúng chuyên ngành đã học nhưng họ không nhận bởi đòi hỏi phải có kinh nghiệm, kỹ năng giao tiếp. Trong khi đó, sinh viên mới ra trường như tôi chưa được tiếp cận công việc bao giờ thì làm sao có kỹ năng hay kinh nghiệm? Tham gia Phiên giao dịch việc làm lần này, tôi được một công ty chế biến thực phẩm tuyển dụng làm công nhân, vẫn biết là có tấm bằng cử nhân trong tay mà phải làm các công việc lao động phổ thông thì không phù hợp nhưng nếu không chấp nhận thì không biết đến bao giờ mới tìm được việc làm đúng với chuyên ngành mình học”.

Ngay cả phía đơn vị tuyển dụng lao động cũng thừa nhận rằng cơ hội việc làm dành cho các sinh viên mới tốt nghiệp là khá hiếm hoi. Trao đổi với chúng tôi, đại diện Công ty cổ phần may và dịch vụ Hưng Long ở xã Dị Sử (Mỹ Hào) cho biết: “Công ty chúng tôi thường xuyên tuyển dụng lao động phổ thông chứ ít khi tuyển các vị trí có trình độ đại học, cao đẳng, vì hầu hết những vị trí công việc này đã ổn định. Cũng có một số sinh viên vừa tốt nghiệp đại học, cao đẳng nộp hồ sơ vào công ty, chấp nhận làm công nhân nhưng chúng tôi không tuyển dụng vì đối với những lao động này họ chỉ xem công nhân là việc làm tạm thời, khi nào tìm được công việc phù hợp với trình độ thì sẽ nghỉ việc. Như vậy công ty mất công đào tạo và lại phải tuyển dụng thêm nên chúng tôi buộc phải từ chối”.
 
Cần định hướng ngay từ khi chọn ngành, nghề
 
Tình trạng sinh viên tốt nghiệp thiếu việc làm đang ngày càng gia tăng không chỉ đối với tỉnh Hưng Yên mà là tình trạng chung của cả nước. Trong thời gian qua, việc giao chỉ tiêu tuyển sinh chủ yếu dựa vào năng lực đào tạo của cơ sở giáo dục đại học. Trong khi đó, quyền đăng ký tuyển sinh và lựa chọn ngành đào tạo do người học tự quyết định, nhiều gia đình còn nặng tư duy cho con đi học những ngành nghề hiện tại đang được đánh giá cao mà không tính đến tương lai khi con tốt nghiệp ra trường. Trao đổi về vấn đề sinh viên tốt nghiệp khó tìm được việc làm phù hợp do chưa định hướng đúng ngành, nghề, ông Nguyễn Đình Hiệp, Giám đốc Trung tâm Giới thiệu việc làm tỉnh Hưng Yên cho biết: “Hiện nay tình trạng “thừa thầy thiếu thợ” đang trở nên khá phổ biến khi có nhiều cử nhân, thạc sĩ đăng ký học lại trung cấp, cao đẳng nghề vì thất nghiệp, nhiều ứng viên không dám đưa tấm bằng đại học vào hồ sơ xin việc vì sợ mất cơ hội từ nhà tuyển dụng. Như vậy, tấm bằng đại học không còn là tấm vé thông hành cho các cử nhân khi thị trường lao động đang bị “bão hòa” bởi số lượng lớn lao động có bằng đại học và sau đại học. Trong khi đó, những ứng viên tốt nghiệp các cơ sở đào tạo nghề với lợi thế về kiến thức cũng như kỹ năng được đào tạo bài bản đang có những cơ hội lớn trong việc cạnh tranh tìm kiếm cơ hội và phát triển nghề nghiệp. Đã đến lúc các bậc phụ huynh và các em học sinh có một cái nhìn tổng quan hơn về tình trạng lao động, việc làm hiện nay để từ đó xác định được hướng đi đúng đắn trong việc chọn trường, chọn nghề”. 
 
Một buổi hướng nghiệp cho học sinh trường THPT Ân Thi
Một buổi hướng nghiệp cho học sinh trường THPT Ân Thi

Ông Trần Tuấn Doanh, Trưởng Phòng Giáo dục chuyên nghiệp và quản lý học sinh sinh viên (Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Hưng Yên) cho biết: “Trong những năm qua, để giúp học sinh lựa chọn được ngành, nghề phù hợp các trường THPT trên địa bàn tỉnh đã triển khai công tác tư vấn, hướng nghiệp cho các em. Trong đó, chúng tôi luôn lưu ý các em: chọn chuyên ngành đào tạo phù hợp với nhu cầu nhân lực của địa phương, phù hợp với năng lực, trình độ của bản thân các em. Cùng với đó, cần phải coi trọng quá trình đào tạo sinh viên trong thời gian học tập tại trường, bên cạnh việc đào tạo chuyên môn, các em còn cần được rèn luyện những kỹ năng cần thiết, trình độ tin học, ngoại ngữ… nhằm đáp ứng yêu cầu, đòi hỏi ngày càng cao của nhà tuyển dụng”.

 
Hương Giang
 
;